(HIDE)

Post/Page

(FALSE)

Weather Location

{fbt_classic_header}

Tρόποι σχεδιασμού δασικών εκτάσεων για την ορθή διαχείριση και αποφυγή πυρκαγιών

Της Ξένιας Μαστοράκη Μια δασική πυρκαγιά ανάβει όταν υπάρχει υψηλή θερμοκρασία, οξυγόνο και εύφλεκτο υλικό. Η πυρκαγιά του δάσους ...


Της Ξένιας Μαστοράκη

Μια δασική πυρκαγιά ανάβει όταν υπάρχει υψηλή θερμοκρασία, οξυγόνο και εύφλεκτο υλικό. Η πυρκαγιά του δάσους θα εξαπλωθεί όταν υποβοηθείται από συνεχόμενο εύφλεκτο υλικό, τόσο οριζόντιο όσο και κάθετο, από πλαγιές και ρεματιές και εντείνεται από καιρικές συνθήκες, κυρίως ισχυρούς ανέμους, χαμηλή υγρασία και υψηλές θερμοκρασίες.


Η κλιματική αλλαγή σε συνδυασμό τον πολλαπλασιασμό των κατοικιών σε δασικές και αγροτικές περιοχές οδηγεί στην αυξανόμενη πιθανότητα εκδήλωσης πυρκαγιάς εκεί.

O ρόλος του αρχιτέκτονα τοπίου στη διαχείριση και τον σχεδιασμό δασικών εκτάσεων

Οι αρχιτέκτονες τοπίου κατά τον σχεδιασμό μιας δασικής έκτασης συνεργάζονται με επιστήμονες ανάλυσης δεδομένων, δασολόγους και γεωπόνους, διαπιστευμένους συμβούλους διαχείρισης πυρκαγιάς, εκπροσώπους τοπικών και κυβερνητικών φορέων (φορείς περιβάλλοντος, πυρόσβεσης, υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης κα) με σκοπό την ενίσχυση της φυσικής άμυνας του δάσους απέναντι στην απειλή της φωτιάς, ώστε να προστατεύονται μεμονωμένα σπίτια ή κοινότητες. Μπορούν έτσι να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην διαχείριση, μετριασμό και αντιμετώπιση των πυρκαγιών σε δασικές εκτάσεις, εξασφαλίζοντας μια ολιστική προσέγγιση των εκάστοτε συνθηκών, μιας και δύναται να αναγνωρίσουν και να διαχειριστούν τους πιθανούς κινδύνους πυρκαγιάς σε τοπία επιρρεπή σε αυτήν, όπως για παράδειγμα θαμνώδεις περιοχές.

Οι αρχιτέκτονες τοπίου έχουν τη γνώση, την ικανότητα και τη δυνατότητα να κατανοούν και να προάγουν έναν ευφυέστερο σχεδιασμό ως προς τη διαχείριση της γης, αστικής, περιαστικής, αγροτικής, δασικής, αξιολογώντας τα ποσοτικά στοιχεία ασφάλειας και υγείας των υπόλοιπων αστικών δένδρων και τη σταθεροποίηση των υποβαθμισμένων από πυρκαγιές τοπίων μέσω της ταχείας και μακροπρόθεσμης αναζωογόνησής τους. Οι αρχιτέκτονες τοπίου διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην παροχή συμβουλών στους κατοίκους σχετικά με την ίδρυση χώρων πρασίνου και δημόσιων εγκαταστάσεων.

Ο σχεδιασμός του δασικού τοπίου για την αποφυγή κινδύνου πυρκαγιάς θα πρέπει να επικεντρωθεί σε δύο στόχους: 
  • Παροχή έκτασης μειωμένων καυσίμων
  • Καταστολή και εκκένωση

Μερικά από τα μέτρα που μπορούν να ληφθούν για την πρόληψη αλλά και επίλυση του οικολογικού, οικονομικού και κοινωνικού προβλήματος των δασικών πυρκαγιών είναι τα εξής:
  1. Αντιπυρικές ζώνες. Το πλάτος θραύσης πυρκαγιάς σε βλάστηση χαμηλού κινδύνου πρέπει να είναι τουλάχιστον 10 μέτρα, ενώ σε βλάστηση υψηλού κινδύνου τουλάχιστον τριπλάσιο του ύψους της βλάστησης.
  2. Ενσωμάτωση αισθητήρων σε περιοχές επιρρεπείς στη φωτιά για την παρακολούθηση της υγρασίας, του ανέμου, της θερμοκρασίας, της πυκνότητας της βλάστησης και της διαθεσιμότητας νερού
  3. Δημιουργία "προστατευτικών χώρων", οι οποίοι έχουν φανεί αξιόλογα χρήσιμοι στην αντιμετώπιση των πυρκαγιών. 
  4. Διαχείριση βλάστησης. Ένας στρατηγικός σχεδιασμός για τον μετριασμό του κινδύνου πυρκαγιάς οφείλει να διασφαλίσει τη διατήρηση της εγχώριας βλάστησης, και να τονίσει την φύτευση λοιπής (μαστιχόδεντρο, ελιά) που έχει αποδειχθεί περισσότερο ανθεκτική στη φωτιά, με χαμηλή αναλογία ευφλεκτότητας και βραδείας κατανάλωσης, μειώνοντας την πιθανότητα ανάφλεξης και διάχυσης φωτιάς σε χώρους με υψηλό κίνδυνο πυρκαγιάς και τέλος φύτευσής τους κατά μήκος καθορισμένων γραμμών πυροπροστασίας.
  5. Μείωση καυσίμων και λοιπόν εύφλεκτων υλικών εντός και πέριξ των δασικών εκτάσεων με ιδιαίτερη βαρύτητα στη διαχείριση της βλάστησης
  6. Μέθοδοι ανάλυσης και κατανόησης της συμπεριφοράς της φωτιάς, της κίνησης στο τοπίο και των μηχανισμών επίθεσης (κυρίως πυρακτώματα), με ταυτόχρονη γνώση του φυτικού υλικού και των χαρακτηριστικών ευφλεκτότητας
  7. Υποδομές που συμβάλλουν στην ελαχιστοποίηση εξάπλωσης της πυρκαγιάς στην εκάστοτε περιοχή, όπως δρόμοι πρόσβασης και παροχές ύδατος, χρήση θωρακισμένων τοίχων και φραγμάτων αντιστήριξης από μη εύφλεκτα υλικά όπως η πέτρα και ψεκαστήρες για την απόσβεση καθώς προσεγγίζουν τα πυροσβεστικά. 
  8. Διάκριση μεταξύ νέων και ώριμων δασών όσον αφορά στη συντήρησή τους, μιας και ένα νεαρό δάσος ζωής μέχρι έξι έτη είναι πιο ευάλωτο στις πυρκαγιές, αφού στο ενδεχόμενο μια πυρκαγιάς θα καταστραφεί ολοσχερώς. Για το λόγο αυτό η περιοχή γύρω από αυτό πρέπει να είναι απομονωμένη. 
  9. Συνεχή εργασία καθ’ όλο τον κύκλο ζωής του δάσους, η οποία περιλαμβάνει την αφαίρεση νεκρών δένδρων. 
  10. Κλάδεμα που περιλαμβάνει την κοπή των χαμηλότερων κλαδιών μέχρι το ένα τρίτο του ύψους του κάθε δέντρου και σε ύψος από 2,5 μέχρι 4 μέτρα από το έδαφος το πολύ. Τα κατώτερα κλαδιά επειδή τείνουν να είναι πολύ ξηρά οδηγούν τη φωτιά προς τα πάνω.
  11. Υποδομές ύδρευσης για την παροχή νερού σε περίπτωση πυρκαγιάς, όπως κρουνοί νερού, σταθερές ανοιχτές υποδομές νερού, αντλίες 
  12. Πύργοι παρακολούθησης, τουλάχιστον 12 μέτρων, για την έγκαιρη ανίχνευση δασικής πυρκαγιάς. Τοποθετούνται σε ένα δίκτυο έτσι ώστε ο καπνός που ανεβαίνει να είναι ορατός από τουλάχιστον δύο παρατηρητήρια, επιτρέποντας έτσι τον ακριβή εντοπισμό της πυρκαγιάς.
  13. Τοποθέτηση σημάτων προορισμού και κατεύθυνσης ώστε να παρέχουν γρήγορη και ακριβή πρόσβαση στις πυρκαγιές και στα σημεία ανεφοδιασμού.
  14. Σύνθεση και οριοθέτηση πλατύφυλλων δέντρων περιμετρικά των κωνοφόρων. Τα είδη δένδρων όπως ο ευκάλυπτος, το πεύκο, η ερυθρελάτη και το έλατο είναι υψηλού κινδύνου και τα δάση των κωνοφόρων βρίσκονται σε υψηλότερο κίνδυνο από τα πλατύφυλλα δάση - ειδικά εάν τα δένδρα είναι νεαρά και ομοιόμορφα.
  15. Δημιουργία επιφανειακής κάλυψης υψηλής περιεκτικότητας σε υγρασία καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους ή πιθανή ενίσχυση στοιχείων όπως λίμνες, ποτάμια, ρέματα, έλη, υγρότοποι.
Ο ορθός σχεδιασμός δασών μπορεί να συμβάλει στα εξής:
  • στην αποτροπή μικρών πυρκαγιών που θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε αντίστοιχες μεγάλης κλίμακας
  • στη μείωση του κόστους καταστολής της πυρκαγιάς
  • στη μείωση των επιπτώσεων αυτής

Ο τύπος κλίσης επηρεάζει το ρυθμό εξάπλωσης της φωτιάς: 
  • Οι πυρκαγιές σε ευθεία έχουν προβλέψιμο ρυθμό εξάπλωσης
  • Οι πυρκαγιές σε κοίλες πλαγιές θα είναι γρηγορότερες και θα κάψουν γρηγορότερα
  • Οι πυρκαγιές σε κυρτές πλαγιές θα είναι γρηγορότερες και θα κάψουν πιο έντονα στη βάση της πλαγιάς.

Σε πολλές περιπτώσεις, η βελτίωση της ανθεκτικότητας των δασών απέναντι στις πυρκαγιές έχει μικρή οπτική αρνητική επίδραση, άλλες πάλι φορές όχι. Καλά σχεδιασμένα μέτρα πρόληψης της δασικής πυρκαγιάς μπορούν να συμβάλουν θετικά στην αισθητική ποικιλομορφία ενός δάσους.

Οι αρχές σχεδιασμού που επιτρέπουν της οπτική ποικιλομορφία ενός δάσους προστατευμένου από πυρκαγιές είναι οι εξής:
  • Κλίμακα
  • Σχήμα
  • Φύση
  • Φύλλο
  • Διαφορετικότητα
  • Ενότητα
  • Ταυτότητα

Όπου είναι δυνατόν, τα μέτρα πρόληψης θα πρέπει να βασίζονται σε φυσικά χαρακτηριστικά του τοπίου, όπως ρέματα, έλη, υγροτόπους και βράχια, ώστε να ενσωματώνονται αισθητικά σε αυτό. Το ίδιο και με τις αντιπυρικές ζώνες. Η οριοθέτηση και ο σχεδιασμός τους θα πρέπει να ενσωματώνεται με το λοιπό τοπίο αντί να θεωρούνται ξεχωριστά συστατικά.

Αν και οι πυρκαγιές είναι αναπόφευκτες, η καταστροφή των σπιτιών, των οικοσυστημάτων και των ζωών δεν είναι.

Links:


Ξένια Μαστοράκη
Αρχιτέκτων & Αρχιτέκτων τοπίου


Δεν υπάρχουν σχόλια